Ortognatik cerrahi, üst çene (maksilla) ve/veya alt çene (mandibula) kemiklerinin, doğru ısırma (oklüzyon), çiğneme fonksiyonu ve yüz dengesini sağlamak amacıyla cerrahi olarak yeniden konumlandırılmasıdır. Genellikle tek başına ortodontik tedaviyle (diş teli) düzeltilemeyecek kadar büyük iskeletsel uyumsuzluklarda tercih edilir.
Çoğu insanda diş sıklaşması veya kapanış bozukluğu, dişlerin konumundan kaynaklanır ve sadece ortodontiyle düzeltilebilir. Ancak sorunun kökeni çene kemiklerinin boyutu, konumu veya birbirine göre oranıysa, dişleri hareket ettirmek yeterli olmaz; çenenin kendisinin yeniden konumlandırılması gerekir.
Ortognatik Cerrahi Hangi Durumlarda Gerekir?
Aşağıdaki durumların varlığında bir ağız, çene ve yüz cerrahisi uzmanı ile ortodontist iş birliğinde değerlendirme yapılması önerilir:
- İskeletsel kaynaklı öne kapanış (Sınıf III) veya geriye kapanış (Sınıf II) uyumsuzlukları
- Açık kapanış: dişler kapatıldığında ön veya yan dişlerin birbirine değmemesi
- Belirgin çene asimetrisi (yüzün bir tarafının diğerine göre farklı gelişmesi)
- Çiğneme, yutkunma veya konuşmayı etkileyen çene-diş uyumsuzlukları
- İskeletsel kaynaklı, çenenin geride olmasına bağlı gelişen bazı obstrüktif uyku apnesi vakaları
- Doğuştan gelen veya travma sonrası oluşan çene gelişim bozuklukları
Kimler Aday Olabilir?
Ortognatik cerrahi için uygunluk, büyük ölçüde iskeletsel gelişimin tamamlanmış olmasına bağlıdır; bu genellikle kadınlarda 16-17, erkeklerde 18 yaş ve sonrasına denk gelir. Yaş kadar önemli olan diğer kriter, sorunun ortodonti ile mi yoksa cerrahiyle mi çözülebileceğinin net biçimde ayırt edilmesidir. Bu ayrım, klinik muayene ve görüntüleme ile yapılır.
Değerlendirme Süreci Nasıl İşler?
İlk görüşmede yüz ve ağız içi muayene, fotoğraflama, sefalometrik röntgen ve gerekirse üç boyutlu bilgisayarlı tomografi (BT) ile çene kemiklerinin konumu ve oranları ayrıntılı olarak incelenir. Bu veriler, ortodontist ile birlikte değerlendirilerek tedavinin yalnızca ortodontik mi, yoksa ortodonti + cerrahi kombinasyonu mu gerektirdiğine karar verilir. Cerrahi planlanıyorsa, ameliyat öncesinde genellikle bir ortodontik hazırlık dönemi başlar.
Ne Beklenebilir?
Doğru planlanmış bir ortognatik cerrahi; çiğneme fonksiyonunu, diş sağlığını ve çoğu hastada yüz dengesini/görünümünü de olumlu şekilde etkiler. Ancak her vaka kendine özgüdür; süreç, teknik ve iyileşme süresi kişinin iskeletsel yapısına ve ameliyatın kapsamına göre değişir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Ortognatik cerrahiye uygunluğunuz; klinik muayene, röntgen ve 3 boyutlu görüntüleme sonrasında hekiminiz tarafından değerlendirilir. Kendi durumunuzla ilgili karar almadan önce lütfen bir plastik cerraha ve/veya tıp fakültesi kökenli ağız, çene ve yüz cerrahisi uzmanına danışın.
